pozew o ustalenie pracy w warunkach szczególnych

Ostatnio w jednym z oddziałów Kancelarii pojawił się Klient, któremu ZUS nie zaliczył okresu pracy w szczególnych warunkach, bowiem ze świadectw pracy wynikało, iż praca przez niego wykonywana nie była pracą w szczególnych warunkach. W sytuacji odmowy przyznania prawa do świadczenia emerytalnego Klient ma prawo dochodzić swoich Wnioskodawca wnosił również pozew o ustalenie pracy w warunkach szczególnych. Powództwo zostało oddalone z uwagi na brak interesu prawnego. Istniejący do chwili obecnej pracodawca nie wskazał również w świadectwie pracy wnioskodawcy po zakończeniu zatrudnienia, iż pracował on w warunkach szczególnych. przeciwko Zespołowi Szkół Ogólnokształcących nr […] w K. o ustalenie, po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 4 października 2013 r., zagadnienia prawnego przekazanego postanowieniem Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K. z dnia 28 lutego 2013 r., Wyjątek – składniki wynagrodzenia wypłacane za okres pobierania zasiłku. W art. 41 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa zawarto szczególne uregulowanie, zgodnie z którym przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku chorobowego nie uwzględnia się składników wynagrodzenia, do których pracownik zachowuje prawo w okresie 30 letni staż pracy, w tym 12 lat udokumentowanej pracy w warunkach szczególnych. Aktualnie powód nie stara się o przejście na emeryturę ani o zasiłek przedemerytal-ny. Na podstawie takich ustaleń Sąd Pracy uznał, iż powód ma interes prawny w ustaleniu okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach na podstawie art. 189 nonton film go back couple sub indo. Co może zrobić pracownik, gdy pracodawca nie uzna, że pracował w szczególnych warunkach? – pyta czytelnik. Postępowanie mające na celu ustalenie, czy osoba zainteresowana spełnia przesłanki do nabycia świadczeń z ubezpieczeń społecznych, w tym do emerytury wcześniejszej z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, należy do kompetencji jednostek ZUS. Tak stanowi art. 115 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. DzU z 2016 r., poz. 887 ze zm.). W dwóch postaciach Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (DzU nr 8, poz. 43 ze zm.; dalej: rozporządzenie RM) okresy pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze stwierdza zakład pracy. Robi to na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania tego rodzaju prac, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia RM lub w świadectwie pracy. Zaświadczenie zakładu powinno potwierdzać charakter i stanowisko pracy w poszczególnych okresach oraz inne okoliczności, od których zależy przyznanie wcześniejszej emerytury. Dowodem potwierdzającym wykonywanie pracy w szczególnych warunkach jest też świadectwo pracy zawierające wpis potwierdzający okres wykonywania tej pracy, jej rodzaj i zajmowane stanowisko. Kto wystawi Świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach może wystawić wyłącznie pracodawca. W razie przejścia zakładu lub jego części na innego pracodawcę nowy ma też obowiązek wydać świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach. Z mocy prawa stał się on bowiem stroną w dotychczasowych stosunkach pracy. Jednak obowiązku takiego nie ma wobec pracowników, z którymi rozwiązano stosunek pracy przed przekształceniem lub którzy pozostali i są nadal zatrudnieni w nieprzejętej części zakładu, jeżeli on wciąż funkcjonuje. Archiwa i prywatni przechowawcy nie są uprawnieni do wystawiania świadectw wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Natomiast w postępowaniu przed ZUS dopuszcza się jako środki dowodowe kserokopie dokumentów potwierdzające okresy pracy w szczególnych warunkach, sporządzone przez archiwa na podstawie posiadanej przez nie dokumentacji organ rentowy prowadzący postępowanie w sprawie merytorycznie ocenia ten rodzaj dowodów. Gdy sporządzone przez archiwum kserokopie dokumentów budzą wątpliwości, archiwum musi na mocy art. 51 ustawy z 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach (tekst jedn. DzU z 2015 r., poz. 1446 ze zm.) udostępnić do kontroli przeprowadzanej przez ZUS dokumenty, których kserokopie wydało zainteresowanemu. Natomiast gdy z przedłożonej dokumentacji nie będzie można ustalić: - charakteru bądź stanowiska pracy, - przynależności resortowej zakładu pracy, lub - czy praca w szczególnych warunkach wykonywana była stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, ZUS odmówi uwzględnienia wskazanego przez zainteresowanego okresu wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Przykład Pracownica złożyła do ZUS wniosek o przyznanie wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach. Załączyła do niego świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach przez 12 lat wystawione przez obecnego pracodawcę. Natomiast pięć lat stażu w szczególnych warunkach udokumentowała świadectwem wykonywania pracy w takich warunkach wystawionym przez archiwum. ZUS nie uznał dokumentu archiwum i odmówił przyznania emerytury. Co w tej sytuacji powinna zrobić pracownica? Wystąpić do archiwum o wydanie kserokopii dokumentów potwierdzających wykonywanie pracy w szczególnych warunkach. Odwołanie do sądu ZUS wyda decyzję odmowną, gdy: - wnioskodawca nie załączył do wniosku o wcześniejszą emeryturę świadectwa pracy w szczególnych warunkach, gdyż były zakład został zlikwidowany, - nazwa stanowiska w świadectwie pracy w szczególnych warunkach była nieprawidłowa, - staż pracy w szczególnych warunkach był krótszy niż 15 lat, - ogólny staż pracy był krótszy niż 20 lat dla kobiet lub 25 lat dla mężczyzn. Jeżeli ZUS odmówi prawa do wcześniejszej emerytury, a pracownik rzeczywiście pracował w szczególnych warunkach (z rozporządzenia RM), może udowodnić taki staż w sądowym postępowaniu odwoławczym za pomocą wszystkich dowodów. Będą to np. zeznania świadków, którzy potwierdzą taki okres pracy >patrz ramka. Zgodnie z art. 365 § 1 kodeksu postępowania cywilnego prawomocny wyrok sądu wiąże zarówno strony i sąd, który go wydał, jak i inne sądy i inne organy państwowe, w tym ZUS. Co w zeznaniach Zgodnie z rozporządzeniem ministra pracy i polityki społecznej z 11 października 2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe (DzU nr 237, poz. 1412) świadek może złożyć zeznania w formie pisemnej lub ustnie do protokołu w ZUS. Powinny one zawierać: - imię i nazwisko, datę urodzenia oraz adres zamieszkania świadka, - stwierdzenie, czy i jaki stosunek pokrewieństwa lub powinowactwa łączy świadka z zainteresowanym, - dane dotyczące okresów zatrudnienia zainteresowanego, - numer świadczenia oraz wskazanie organu, który to świadczenie ustalił, o ile świadek ma ustalone prawo do świadczenia, - podpis świadka, - podpis i pieczątkę osoby spisującej zeznania lub potwierdzającej podpis świadka. Z zeznaniami świadków zainteresowany przedkłada oświadczenie w formie pisemnej lub ustnie do protokołu o braku dokumentów stanowiących środki dowodowe oraz o przyczynach ich braku. Kiedy kończymy pracę u danego pracodawcy, bez względu na powód jej zakończenia, pracodawca musi wydać nam świadectwo pracy. Tym samym, idąc w drugą stronę, pracownik ma prawo żądać wydania od pracodawcy świadectwa pracy, jeśli ten dopełnił tego obowiązku. Dla dochodzenia wykonania tego obowiązku przez pracodawcę właściwy będzie pozew o wydanie świadectwa pracy. Zastanawiasz się kiedy pracownik ma prawo do otrzymania świadectwa pracy i jak napisać pozew o wydanie świadectwa pracy? Zatem ten artykuł jest właśnie dla Ciebie. Czym jest świadectwo pracy? Świadectwo pracy to dokument obrazujący w istocie przebieg naszego zatrudnienia u danego pracodawcy. Dowiedzieć się z niego można na przykład w jakim okresie byliśmy zatrudnieni i jakie stanowiska zajmowaliśmy. Jeśli pozostajemy w stosunku pracy i ulega on zakończeniu, pracodawca niezwłocznie, bez naszego wzywania, ma obowiązek wydać nam świadectwo pracy. Jeśli jednak mimo wystosowanej przez nas prośby wydania świadectwa, pracodawca milczy, bądź odmawia – możemy wnieść pozew o wydanie świadectwa pracy do sądu. Chcesz wiedzieć więcej o tym, czym jest świadectwo pracy i co powinno zawierać? Czytaj tutaj! Co powinien zawierać pozew o wydanie świadectwa pracy? Pozew jako pismo procesowe, musi przede wszystkim spełniać ogólne wymogi nakładane przez ustawę na wszelkie pisma procesowe. To znaczy zawierać: oznaczenie sądu (wraz z nazwą wydziału) do którego jest skierowany; oznaczenie stron (także numer PESEL w przypadku osób fizycznych lub numer KRS w przypadku osób prawnych) oraz ich adresów oznaczenie rodzaju pisma – „pozew o wydanie świadectwa pracy”; osnowę wniosku oraz dowody na poparcie przytoczonych okoliczności; podpis – koniecznie własnoręczny; wymienienie załączników – jeśli w pozwie powołujemy jakieś dowody, to należy je do niego dołączyć i wyszczególnić na dole pisma jako załączniki. Oprócz tego obowiązkowo do pozwu należy załączyć jego odpis dla strony przeciwnej wraz z kompletem załączników jakie dołączamy. W załączeniu wzór pozwu o wydanie świadectwa pracy! Zobacz jak powinien wyglądać. Ponadto pozew o wydanie świadectwa pracy musi zawierać: wskazanie o co wnosimy, czyli dokładne określenie naszego żądania – tj. wydanie świadectwa pracy. Jeśli przy okazji wnosimy także o zasądzenie odszkodowania – będzie to kolejne żądanie pozwu. W takim wypadku, wysokość dochodzonego odszkodowania będzie stanowiła wartość przedmiotu sporu – którą należy wpisać w pozwie. Jeśli jednak chodzi nam jedynie o to, by pracodawca wydał świadectwo – nie trzeba oznaczać wartości przedmiotu sporu. przytoczenie okoliczności faktycznych uzasadniających żądanie (oraz jeśli zajdzie taka potrzeba, także tych uzasadniających właściwość sądu) – w tym miejscu należy opisać naszą sytuację, przedstawić umowę na podstawie której świadczona była praca (i załączyć ją to pozwu), opisać po krótce kiedy zakończyliśmy pracę, u kogo i na jakim stanowisku. Wskazać, że mimo wezwania do wydania świadectwa pracodawca nie zajął żadnego stanowiska, bądź odmówił. informację, czy strony podjęły próbę mediacji lub innego pozasądowego sposobu rozwiązania sporu, a w przypadku gdy takich prób nie podjęto, wyjaśnienie przyczyn ich niepodjęcia – obowiązek ten najprościej wypełnić poprzez załączenie kopii wniosku o wydanie świadectwa pracy jaki uprzednio wysłaliśmy do powoda wraz z potwierdzeniem jego nadania, w razie gdyby pracodawca miał kwestionować nasze próby pozasądowego rozwiązania sporu. Generalnie wypełnienie tego obowiązku może ograniczyć się do wskazania, że pozwany nie był zainteresowany podjęciem próby ugodowego rozwiązania sporu, na dowód czego przedkładam kopie wniosku o wydanie świadectwa pracy nadanego do pozwanego dnia (…) wobec czego wniesienie pozwu stało się konieczne. Pracodawca wydał Ci świadectwo pracy, ale ma ono błędy? Żądasz sprostowana danych a pracodawca nie chce się na to zgodzić? Nic straconego – możesz wnieść pozew o sprostowanie świadectwa pracy! Spiesz się, masz na to tylko kilka dni … Dowiedz się jak napisać pozew o sprostowanie świadectwa pracy tutaj. Do jakiego sądu wnieść pozew o wydanie świadectwa pracy? Pozew o wydanie świadectwa pracy wnosi się do sądu rejonowego. Ustawa daje możliwość wyboru przez powoda sądu miejscowo właściwego dla jego sprawy. Dokładniej mówić, powód może wytoczyć powództwo o wydanie świadectwa pracy przed sąd właściwy dla: miejsca zamieszkania pozwanego, okręgu gdzie praca jest, była lub miała być wykonywana, lub okręgu gdzie znajduje się zakład pracy. Termin do wytoczenia powództwa o wydanie świadectwa pracy Roszczenie o wydanie świadectwa pracy przedawnia się z upływem 3 lat – oznacza to , że masz 3 lata na wniesienie pozwu o wydanie świadectwa pracy, począwszy od dnia, w którym pracodawca winien był je wydać. Ile zapłacę za pozew o wydanie świadectwa pracy? W sprawach pracowniczych pracownik jest zwolniony od ponoszenia kosztów procesu. Tym samym za wniesienie pozwu o wydanie świadectwa pracy nie będziesz musiał uiszczać żadnej opłaty. Ale, jeśli się okaże, że Twoje żądanie niezasadne, na przykład nie pozostajesz w stosunku pracy, a świadczona przez Ciebie praca oparta jest o umowę zlecenia, przegrasz. A to może wiązać się z koniecznością pokrycia, często niemałych, kosztów procesu. Dlatego żądając wydania świadectwa pracy koniecznie upewnij się, czy pracodawca miał obowiązek Ci je wydać! Więcej o obowiązku wydania świadectwa pracy przeczytasz tutaj. (link do artykułu o sprostowaniu świadectwa pracy) Odszkodowanie za niewydanie świadectwa pracy w terminie Jeżeli w związku z tym, że pracodawca nie wydał Ci świadectwa pracy w terminie poniosłeś szkodę, możesz żądać zapłaty odszkodowania. Żądanie zasądzenia odszkodowania może stanowić element – tj. jedno z żądań – pozwu o wydanie świadectwa pracy. Elementami warunkującymi zasadność żądania odszkodowania w takiej sytuacji są trzy elementy. Po pierwsze powstała szkoda. Po drugie Pracodawca nie wydał (lub względnie wydał nieprawidłowe, z błędami) świadectwo pracy. I po trzecie, najistotniejsze, musi istnieć związek przyczynowy między dwoma poprzednimi punktami. Mianowicie, by odszkodowanie faktycznie się pracownikowi (byłemu) należało, musi on ponieść szkodę, która spowodowana była ww. zachowaniem pracodawcy. Jako przykładowy związek przyczynowy można wyobrazić sobie sytuację, w której pracodawca mimo próśb pracownika nie wydał mu świadectwa pracy, przez co nowy potencjalny pracodawca nie zatrudnił pracownika, gdyż nie mógł on wykazać, że posiada doświadczenie konieczne na oferowane stanowisko. Ponadto trzeba pamiętać, że istnienie owego związku przyczynowego wykazać będzie musiał powód – czyli pracownik. Dla przykładu: Jan Nowak zakończył stosunek pracy nie otrzymał świadectwa pracy od byłego pracodawcy w firmie transportowej. Nowy pracodawcy, u którego miał zacząć pracę wymagał okazania świadectwa, celem zweryfikowania stażu pracy w tym zawodzie oraz samego faktu wykonywania pracy kierowcy. Poprzedni pracodawca mimo próśb nie wydał świadectwa, w związku z czym nowy pracodawca nie zatrudnił Jana Nowaka, oferując mu, że w razie uzyskania ww. świadectwa zatrudni go bez problemu w kolejnym miesiącu. Jan Nowak otrzymał oświadczenie pracodawcy na piśmie i może ono stanowić dowód w procesie. Oprócz tego może także powołać jako świadka nowego (potencjalnego) pracodawcę, na okoliczności opisane powyżej. Ten czas, w którym pracownik pozostaje bez zatrudnienia przez niewydanie świadectwa pracy w terminie, stanowić będzie wartość przedmiotu sporu w pozwie. Roszczenie o zapłatę odszkodowania, w związku z poniesioną przez niewydanie świadectwa pracy szkodą, może także stanowić przedmiot odrębnego powództwa -powództwa o zapłatę. Trzeba jednak pamiętać że roszczenie to przedawni się z upływem 3 lat od daty jego wymagalności. Pamiętaj także, że w sprawach z zakresu świadectwa pracy skarga kasacyjna jest niedopuszczalna! Pobierz wzór – Pozew o wydanie świadectwa pracy Podstawę prawną niniejszej odpowiedzi stanowi ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zwana dalej ustawą, rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Z treści Pana pytania wynika, że dysponuje Pan świadectwem pracy, które nie wskazuje, że praca była wyłącznie wykonywana na stanowisku kierowcy pojazdów pow. 3,5 t. Mniemam, że poprawne świadectwo pracy jest niezbędne Panu do uzyskania prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu 15 lat pracy w warunkach szczególnych, przy jednoczesnym zachowaniu pozostałych warunków przewidzianych prawem. Z treści Pana pytania wynika, że głównym zakresem obowiązków było kierowanie pojazdami ciężarowymi o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej. 3,5 t. Ponadto kierował Pan autobusami oraz ciągnikiem z przyczepą. Poniższa odpowiedź będzie przedstawiała dwie możliwości ustalenia, że świadczył Pan pracę w warunkach szczególnych przez okres co najmniej 15 lat. W pierwszej części przedstawię możliwość dochodzenia prawa do emerytury na drodze sądowej. Druga cześć będzie poświęcona możliwości ustalenia, że świadczona praca była świadczona w warunkach szczególnych lub szczególnym charakterze. Jeżeli zatem w dniu 31 grudnia 1998 r. miał Pan 15 lat pracy w szczególnych warunkach oraz staż pracy 25 lat, a także nie przystąpił Pan do otwartego funduszu emerytalnego (lub przekaże środki na rzecz budżetu państwa), będzie się Pan mógł ubiegać o emeryturę. Należy również wskazać, że prace, które są uznane za pracę w warunkach szczególnych, zostały określone w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Proszę także pamiętać, że aby praca została zakwalifikowana do pracy w szczególnych warunkach, musi być świadczona stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Ów staż pracy w warunkach szczególnych należy udowodnić przed ZUS-em za pomocą dokumentów – świadectw pracy i zaświadczeń wydawanych przez pracodawców. Jeżeli ZUS odmówi prawa do emerytury, można wnosić odwołanie do sądu, wtedy okoliczność pracy w szczególnych warunkach można udowadniać poza dokumentami również zeznaniami świadków. Praca kierowców samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony, specjalizowanych, specjalistycznych, a także praca kierowców ciągników, kombajnów lub pojazdów gąsienicowych stanowi pracę wskazaną w Dziale A Wykazie VIII poz. 2 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zasadne jest odwołanie się do sądu od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o odmowie przyznania prawa do emerytury. Szansą dla Pana jest treść art. 473 Kodeksu postępowania cywilnego (w skrócie: zgodnie z którym „w sprawach przewidzianych w niniejszym dziale [postępowanie w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych] nie stosuje się przepisów ograniczających dopuszczalność dowodu ze świadków i z przesłuchania stron”. Innymi słowy, w postępowaniu przed sądem, także wówczas, gdy przedmiotem sporu jest prawo do nabycia emerytury za pracę w warunkach szczególnych, fakty mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy mogą być dowodzone wszelkimi dostępnymi środkami, a do sądu należy ocena ich wiarygodności. Orzecznictwo Sądu Najwyższego w tej materii jest jednolite i nie budzi żadnych wątpliwości. Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 2 lutego 1996 r. (sygn. akt II URN 3/95) „w postępowaniu przed sądami pracy i ubezpieczeń społecznych okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokości mogą być udowadniane wszelkimi środkami dowodowymi, przewidzianymi w kodeksie postępowania cywilnego. Ograniczenia dowodowe zawarte w § 22 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń (Dz. U. z 1983 r. Nr 10, poz. 49 ze zm.) dotyczą wyłącznie postępowania przed tymi organami”. Zgodnie z § 20 pkt 1 rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń wysokość zarobków ubezpieczony powinien udowodnić zaświadczeniami pracodawców. Powyższe ograniczenie nie obowiązuje w postępowaniu sądowym, w którym Pan jako strona może dopuścić dowód z zeznań świadków i żądać przesłuchania siebie w charakterze strony. Taką możliwość daje przepis art. 473 który stanowi, że w postępowaniu w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych przed sądem nie stosuje się żadnych ograniczeń dowodowych. Ten wyjątek od ogólnych zasad wynikających z art. 247 sprawia, że każdy fakt może być dowodzony wszelkimi środkami, które sąd uzna za pożądane i ich dopuszczenie za celowe. Pozwolę sobie zatem wskazać, że jeżeli żyją jeszcze Pana koledzy, z którymi świadczył Pan pracę na takim samym stanowisku bądź którzy wiedzieliby, jaki był zakres Pańskich obowiązków (np. woził ich Pan do pracy, widzieli, jak pracował Pan przy załadunku, kierował pojazdami pow. 3,5 t), należy ustalić ich dane teleadresowe i wezwać w charakterze świadków na okoliczność ustalenia zajmowanego stanowiska pracy. Warto także się zastanowić, czy któryś kolega, który zajmował takie samo lub podobne stanowisko, nie dostał już emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych. W takim przypadku należy zawnioskować o powołanie akt takiej sprawy jako dowodu w sprawie. Sądy co do zasady, mając na uwadze wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy, dopuszczają i przeprowadzają dowód z zeznań świadków i akt rentowych innych pracowników. Wynika to bowiem z faktu, że pracownik z uwagi na źle wystawione świadectwo pracy zostałby pozbawiony prawa, które mu przysługuje. Należy wyraźnie podkreślić, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie przyzna Panu prawa do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach, ponieważ posiadane przez Pana dokumenty są niewystarczające i nie wykazują pracy w szczególnych warunkach. Inne rygory dowodowe obowiązują przed sądem, co wskazałem powyżej. Droga zatem dochodzenia swoich praw jest następująca: w pierwszej kolejności powinien Pan złożyć wniosek do ZUS-u, który na skutek takiego wniosku wyda decyzję odmowną. Następnie należy złożyć odwołanie od tej decyzji do sądu okręgowego właściwego dla Pana (podany w pouczeniu w decyzji odmownej), wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie prawa do emerytury za pracę w warunkach szczególnych i jednocześnie o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z przesłuchania stron, z ograniczeniem do przesłuchania Pana jako wnioskodawcy, a także dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków (należy wskazać ich z imienia i nazwiska) Proszę również pamiętać, że aby praca została uznana za pracę w szczególnych warunkach, musiała ona być świadczona stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Druga możliwość to prawo wystąpienia do sądu z pozwem o ustalenie, że praca świadczona przez Pana w okresie od 1 stycznia 1983 r. do 31 grudnia 1990 r. wykonywana była na stanowisku kierowcy i wiązała się z obowiązkiem kierowania samochodami ciężarowymi o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 t, specjalizowanych, specjalistycznych, a także prowadzenia ciągników, kombajnów lub pojazdów gąsienicowych. Orzecznictwo dopuszcza bowiem możliwość wytoczenia powództwa o ustalenie wykonywania pracy w warunkach szczególnych. Zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 listopada 2004 r. (sygn. akt II SA 4780/03) „roszczenia byłych pracowników o ustalenie wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze mogą być skutecznie dochodzone tylko przeciwko byłemu pracodawcy lub jego następcy prawnemu”. Powyższy pogląd zgodny jest z prezentowanym przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 10 lipca 2002 r. (sygn. akt III KKO 2/02). Należy jednak wyraźnie podkreślić, że ustalenie wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze nie może zmierzać do uzyskania dowodów na potrzeby innego postępowania. Innymi słowy, jeżeli w chwili obecnej spełnia Pan wszystkie przewidziane prawem wymogi do uzyskania emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach, za wyjątkiem wymaganych 15 lat pracy stale i pełnym wymiarze czasu pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, zasadne jest wystąpienie do ZUS z wnioskiem o emeryturę, a następnie złożenie odwołania do sądu. W sytuacji, kiedy nie osiągnął Pan jeszcze wieku emerytalnego, zasadne jest wystąpienie do sądu z powództwem o ustalenie wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze. Wykluczona jest bowiem sytuacja, w której wystąpiłby Pan z pozwem o ustalenie, zamierzając następnie złożyć wniosek o emeryturę. Wówczas bowiem mamy do czynienia z sytuacją, w której pozew o ustalenie zmierzać ma do uzyskania dowodów, a to jak wskazano powyżej jest niedopuszczalne. Z pozwem o ustalenie może wystąpić tylko osoba, która ma interes prawny w stwierdzeniu, że wykonywana praca była pracą w warunkach szczególnych lub szczególnym charakterze. Ustalenie takie może nastąpić, jeżeli uzyska Pan prawo do emerytury za kilka lat i w chwili obecnej obawia się Pan, że świadkowie mogą nie dożyć chwili, kiedy będzie Pan dochodził prawa do emerytury przed sądem. Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) w formularzu poniżej ▼▼▼ Zapytaj prawnika - porady prawne online . Czy można ubiegać się przed sądem powszechnym o uznanie pracy za wykonywaną w szczególnych warunkach? Kiedy to zrobić, czy czekać na odmowną decyzję ZUS ? Pracownik, którego pracodawca nie umieścił w wykazie i w ewidencji zatrudnionych w szczególnych warunkach, może wnieść powództwo do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych o ustalenie wykonywania tej pracy. Uprawnienie to przysługuje mu niezależnie od złożenia skargi do PIP czy wydania decyzji o przyznaniu emerytury pomostowej. Pracownik może zażądać ustalenia, że wykonuje pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, wnosząc powództwo do sądu (art. 189 Kodeksu postępowania cywilnego). Taka możliwość została potwierdzona w orzecznictwie Sądu Najwyższego. W wyroku z 5 grudnia 2002 r. (I PKN 629/01) Sąd Najwyższy stwierdził, że: Pracownik ma interes prawny w ustaleniu rzeczywistej treści stosunku pracy, jeżeli wynikające z niego roszczenia majątkowe mogą powstać dopiero w przyszłości. Do takich sytuacji Sąd Najwyższy zaliczył przypadek, gdy pracownik żąda przed sądem ustalenia wykonywania pracy w szczególnych warunkach w celu usunięcia wątpliwości co do posiadania uprawnień do emerytury pomostowej, które będzie mógł zrealizować w przyszłości. Możliwość złożenia powództwa do sądu ma zarówno pracownik, któremu nie udało się uzyskać wpisu do ewidencji pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w wyniku skargi złożonej do PIP, jak i pracownik, który wcześniej nie składał skargi do PIP. Złożenie skargi o umieszczenie we wspomnianej ewidencji oraz wniesienie powództwa do sądu powszechnego to dwa różne i niezależne od siebie tryby dochodzenia roszczeń. Wniesienie powództwa do sądu powszechnego nie jest uzależnione od uprzedniego wyczerpania pierwszej, administracyjnej ścieżki postępowania. Jeśli ZUS wydał decyzję odmowną w sprawie emerytury pomostowej (np. w związku z nieuznaniem okresu zatrudnienia pracownika jako okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze), wnioskodawca ma prawo do złożenia odwołania do sądu okręgowego – sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Może to zrobić w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji. W postępowaniu sądowym mogą zostać dopuszczone wszelkie środki dowodowe potwierdzające wykonywanie przez pracownika pracy „szczególnej” (np. zeznania świadków, opinie biegłych, dowody z innych dokumentów itd.). Pracownik, który wykonuje pracę „szczególną”, ale nie został umieszczony w ewidencji pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, może wnieść skargę do PIP. Nie ma podstaw do tego, aby we wspomnianym trybie administracyjnym PIP mogła nakazać pracodawcy umieszczenie pracownika w wykazie prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, dopóki nie zostanie znowelizowana ustawa o Państwowej Inspekcji Pracy (takie plany ogłosiło niedawno Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej). Serwis Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał decyzję, którą odmówił ubezpieczonemu prawa do emerytury. W ocenie ZUS, nie został udowodniony okres 15 lat świadczenia przez wnioskodawcę pracy w szczególnych warunkach. To zaś skutkowało brakiem prawa do emerytury po stronie wnioskodawcy. ZUS zwrócił uwagę, że ubezpieczonemu wystawiono świadectwo pracy w szczególnych warunkach. Dokument ten pochodził jednak od podmiotu niebędącego następcą prawnym pracodawcy ubezpieczonego. Oznaczało to, że staż pracy ubezpieczonego w szczególnych warunkach wyniósł "jedynie" 10 lat, 6 miesięcy i 22 dni. Wygrana w sądzie okręgowym Ubezpieczony złożył odwołanie, w którym uznał decyzję ZUS za krzywdzącą. Wyjaśnił, iż faktycznie pracował on w szczególnych warunkach. Zaznaczył, że zakład pracy już nie istnieje i nie ma on możliwości uzyskania stosownych dokumentów. Sąd okręgowy zmienił decyzję ZUS i przyznał ubezpieczonemu prawo do emerytury. Sąd pierwszej instancji ustalił, że w latach 1992 - 1996 r. ubezpieczony pracował na stanowisku palacza W powyższym okresie ubezpieczony stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace niezautomatyzowane palaczy i rusztowych kotłów parowych lub wodnych typu przemysłowego. Prace te były związane z wytwarzaniem i przesyłaniem energii cieplnej. Sąd okręgowy wskazał, że okres tej pracy należało uwzględnić przy wyliczaniu stażu pracy wnioskodawcy. ZUS kwestionował tę okoliczność i wskazywał, że świadectwo pracy ubezpieczonego wystawił niewłaściwy podmiot. Sąd zwrócił jednak uwagę, że brak świadectwa wykonywania prac w szczególnych warunkach lub jego zakwestionowanie przez organ rentowy nie wyklucza dokonania ustalenia zatrudnienia w warunkach szczególnych innymi środkami dowodowymi w toku postępowania sądowego. Zdaniem sądu okręgowego, charakter i rodzaj prac wykonywanych przez ubezpieczonego w spornym okresie odpowiada pracom, o jakich mowa w wykazie A załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach i szczególnym charakterze, w dziale XIV, poz. 1 - prace niezautomatyzowane palaczy i rusztowych kotłów parowych lub wodnych typu przemysłowego. Co znamienne, w aktach znajduje się dowód, z którego wynika, że wnioskodawca obsługiwał kocioł grzewczy typu przemysłowego. Dowód ten nie został zakwestionowany przez organ rentowy. Należało więc doliczyć ubezpieczonemu przepracowanie w szczególnych warunkach okresu 4 lat, 9 miesięcy i 11 dni. To zaś oznaczało, że przysługuje mu prawo do emerytury. Ubezpieczony wykazał bowiem ponad 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Opinia biegłego spowodowała zmianę wyroku Apelację od wyroku wniósł ZUS, który zarzucił sądowi okręgowego czynienie błędnych ustaleń. W ocenie organu rentowego, typ pieców, przy których pracował ubezpieczony nie uprawniał do oceny, że świadczył on pracę w szczególnych warunkach. Sąd apelacyjny uznał apelację za trafną. Zmienił on zaskarżony wyrok i oddalił odwołanie wnioskodawcy. Sąd odwoławczy przyjął, że na podstawie akt sprawy nie można było jednoznacznie ocenić, czy kotły, które obsługiwał wnioskodawca, były niezautomatyzowanymi kotłami parowymi lub wodnymi typu przemysłowego. Okoliczność ta była kluczowa do ustalenia, czy świadczona przy ich obsłudze praca, była pracą w szczególnych warunkach. Sąd odwoławczy dopuścił więc dowód z opinii sądowego. Sąd zwrócił się do biegłego o wyjaśnienie, czy kotły obsługiwane przez wnioskodawcę w spornym okresie były kotłami parowymi lub wodnymi typu przemysłowego, a praca palacza była niezautomatyzowana. Biegły wydał opinię, zgodnie z którą kotły obsługiwane przez wnioskodawcę w spornym okresie nie były kotłami parowymi lub wodnymi typu przemysłowego. W tym zakresie opinia została uznana za miarodajną. Osoba wykonująca pracę w szczególnych warunkach ma prawo do emerytury wcześniej Sąd apelacyjny przypomniał, że praca wykonywana w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku przyczynia się do szybszego obniżenia wydolności organizmu. Z tego względu, osoba wykonująca taką pracę ma prawo do emerytury wcześniej niż inni ubezpieczeni. Za osoby zatrudnione w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej. W tego rodzaju pracy, pracownik w znaczny sposób jest narażony na niekorzystne dla zdrowia czynniki. Jednocześnie dla uznania danej pracy jako wykonywanej w warunkach szczególnych konieczne jest wykonywanie takiej pracy na konkretnie tak zakwalifikowanym stanowisku pracy. Rodzaje prac w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze wymienione są w wykazie "A" stanowiącym załącznik do cytowanego wyżej rozporządzenia. Natomiast poszczególne stanowiska pracy w warunkach szczególnych zostały wymienione w zarządzeniach "resortowych" poszczególnych ministrów. Jednocześnie subiektywne przeświadczenie pracownika, że świadczy on pracę w szczególnych warunkach nie uprawnia do oceny, że faktycznie jego praca ma taki charakter. Trzeba wykazać 15 lat pracy w szczególnych warunkach Skoro kotły obsługiwane przez ubezpieczonego w spornym okresie nie były kotłami parowymi lub wodnymi typu przemysłowego, to brak było podstaw do zaliczenia tej pracy jako zatrudnienia w szczególnych warunkach. Biorąc pod uwagę wyniki opinii biegłego, należało zgodzić się z ZUS, że ubezpieczonemu nie przysługuje prawo do emerytury. Nie wykazał on 15 lat pracy w szczególnych warunkach, a ta okoliczność wykluczała uwzględnienie żądania ubezpieczonego. Sąd apelacyjny zmienił więc wadliwy wyrok sądu okręgowego i oddalił odwołanie wnioskodawcy. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 11 kwietnia 2018 r., III AUa 930/17, LEX nr 2490274.

pozew o ustalenie pracy w warunkach szczególnych